Met bijgaande foto in de hand ging ik – in opdracht van de G.H.K. Triverius –  op zoek naar een verdwenen gevelkapelletje ergens in de Teirlinckstraat.  Ik kwam terecht bij Marcel (†) en Agnes Verstichelen - Morre. In één oogopslag herkenden zij de foto en vertelden mij het verhaal van het verdwenen kapelletje.

Dit houten kapelletje stond op een paal op de scheiding van de eigendommen Georges Morre – Lucienne Van Der Snickt  (Café De Kroon en ouderlijk huis waarin Agnes opgroeide) en gebuur, ook tevens familielid, Frans De Smet - Morre Hélène. Dus was ik hier zeker aan het juiste adres. Voor het bouwen van een stal stond de paal met kapel in de weg en de eigenaars De Smet - Morre maakten in de jaren 1957-58 een stenen nis in de straatgevel van de nieuwe stal bij hun woning. De nis werd afgewerkt met een uitspringende façadesteen en een kruis er boven op.  De houten kapel werd er integraal in geplaatst, dus was ze in feite zeer goed beschermd tegen weer en wind. Onderaan het kapelletje werd nog een zinken plaat geplaatst met de tekst: “JEZUS MARIA JOZEF, GOD de VADER b.v.o. ………………” het laatste zinnetje blijft een raadsel. In het houten kapelletje hing een kruisbeeld met daarnaast 2 kleine beeldjes: H. Hart van Jezus en H. Hart van Maria. De stenen nis had een zekere diepte want er konden nog twee bloempotjes en een beeld van St.-Jozef voor geplaatst worden (St. Jozef werd tenslotte ook aanroepen in de tekst).

Zoon Luc nam de ouderlijke woning over en besloot een nieuwe steen voor de gevel te plaatsen en zo werd het een vlakke muur en verdween het kruis en ook de tekst maar niet het kapelletje, dat bleef in de nis. Hij baatte er vele jaren “Café Luc” uit.

Na verkoop in 2004 kwam de woning in handen van restaurant-cateringzaak Hans Bauters, “Hof Ter Teirlinck” genaamd. Hans vond dit deel van het gebouw met het kapelletje ideaal tot het inrichten van zijn keuken en had andere plannen met de opening in de muur. Het kapelletje belandde veilig in een berging, want het moest zeker bewaard blijven.

Bij de verkoop van het gebouw onlangs in de zomer 2020 heeft Hans ons het kapelletje aangeboden met nog zijn oorspronkelijke beelden. Met veel dank aan Hans. 

Maar wat nu gedaan met dit mooi kleinood?

 

In de onmiddellijke omgeving vonden wij een buur, Geert Van Damme,  direct bereid om het aan zijn zeer oude en opvallende woning op te hangen, een betere beschermengel konden we niet vinden. Een man voor wie ‘Zorg dragen voor het erfgoed” geen loze woorden zijn.

Na wat opknapwerk werd het op zaterdag 3 oktober 2020 opgehangen in het bijzijn van de vrijwilligers die zich met hart en ziel inzetten voor de restauratie van de Brakelse kapellen en kruisen nl.: Frans Roman en Jean-Pierre Hoebeke.

Mieke De Prijck

 

Vorig jaar konden er door de coronapandemie geen Kasseifeesten worden georganiseerd in het kasseidorp Zegelsem.

In 2021 willen de organisatoren nl. Gezinsbond in de rand en De Randstappers terug de draad opnemen en een volwaardig programma aanbieden op zondag 19 september 2021.

Dit betekent een programma met een expo, een grote rommelmarkt, optredens, een wandeltocht enz……..

De voorbereidingen zijn reeds gestart en vooraf inschrijven voor de rommelmarkt is een must.

Indien de organisatie niet kan doorgaan door de pandemie dan wordt het inschrijvingsgeld net zoals vorig jaar teruggestort.

Inschrijven voor de rommelmarkt kan via volgende link. zie brief Zijn er bijkomende vragen dan kan je terecht op het telnr: 0495 34 51 73

KASSEIFEESTEN ZEGELSEM – BRAKEL22ste  ROMMEL-,

BROCANTE- EN ANTIEKMARKT

Zondag 19 september 2021

Beste verkoper

Indien de covid-19 situatie het toelaat, plant de gezinsbond In de Rand, ter gelegenheid van de 22ste  editie van de “Kasseifeesten  Zegelsem”, een rommel-, brocante- en antiekmarkt in de dorpskern van Zegelsem (Teirlinckstraat en St.-Ursmarsstraat).  Zoals de voorbije jaren voorzien we terug diverse randactiviteiten. Hierbij enkele praktische gegevens om in te schrijven voor de markt:

 ·         De markt heeft plaats in open lucht van 9u tot 18u op zondag.

·         De straat zal autovrij zijn tijdens deze uren. Dus zorg ervoor dat u ter plaatse bent voor 9u.

·         U kan de standplaats met auto niet verlaten voor 18u.

·         Enkel de verkoop van brocante of tweedehands materiaal is toegelaten. Geen verkoop van etenswaren, geen dranken, geen snoep en dit omwille van vergunningplicht!

·         De inrichters voorzien geen water, noch elektriciteit voor de standhouders.

·         Per inschrijving wordt er slechts één voertuig toegelaten op de standplaats.

·         De inschrijvers voorzien een standplaats van een bepaalde lengte per veelvoud van 5m, de diepte varieert naar gelang de locatie.

·         De standhouder dient voor het verlaten van de markt zijn standplaats netjes op te ruimen.

·         Aanmelden aan het kruispunt van de Oudenaardsestraat (N8) (= baan Oudenaarde-Brakel) en de Sint-Ursmarusstraat vanaf 06u30. 

Deelprijs bedraagt:  5 euro voor 5 meter

                             10 euro voor 10 meter

                             20 euro voor 15 meter

                             25 euro voor 20 meter

De inschrijving dient vooraf te gebeuren bij voorkeur online via volgende link:

FORMULIER INVULLEN

Of  door het sturen van een e-mail naar  Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. met vermelding van volgende gegevens:

–       naam en adres inschrijver

–       gewenste meters

–       betalingsdatum + naam rekeninghouder.

–       Voorkeur straat voor bewoners: Ursmarusstraat , Teirlinckstraat of Haaghoek

De inschrijving is in orde als de betaling is gebeurd op het rekeningnummer 

BE12 7775 9657 1092 op naam van de Gezinsbond In de Rand.

Voor cash betalingen de dag zelf vragen wij € 5 extra per inschrijving.

INSCHRIJVEN IS NOG STEEDS MOGELIJK VOOR DE GROTE ROMMELMARKT

VOOR BIJKOMENDE INSCHRIJVINGEN KAN DIT TOT 10 SEPTEMBER 2021

Standhouders die vorige jaren deelgenomen hebben aan de rommelmarkt kunnen dezelfde standplaats aanvragen. Gelieve dit te melden bij de inschrijving. De inrichters zullen hiermee  rekening houden in de mate van het mogelijke en op voorwaarde dat de inschrijving gebeurd voor, en betaald is voor 15 augustus 2021.

Reeds jaren waren de afgebroken zerk en de roestige metalen kruisen ons een doorn in het oog. Maar nadat onze vraag aan het gemeentebestuur tot herstel groen licht kreeg, werd gezocht naar de nodige vrijwillige handen en kon het werk beginnen. De financiële bijdrage komt van het FBBCE en de Kerkfabriek van Zegelsem. Waarvoor dank.

Omtrent de voorgeschiedenis van de 2 oude ijzeren kruisen hebben we geen enkel gegeven. Niet hoe oud ze zijn, ook niet voor wie ze destijds werden geplaatst. We tasten hier volledig in het duister.

Op het grote arduinen grafmonument is na herstel, de tekst nu terug volledig leesbaar. Het gaat hier over de familie Van Der Haegen – D’Haese en kinderen “Weldoeners dezer gemeente”. Over dit en het andere funerair erfgoed op het kerkhof kun je lezen in het tijdschrift “Triverius” van januari 2017 (deel I) en van april 2017 (deel II). Ook aan de evolutie op het kerkhof naar de eerste eenvormige houten kruisjes (Initiatief van burgemeester de Breyne) en dan naar de eenvormige arduinen exemplaren tot nu, met foto’s erbij, werd daarin veel aandacht besteed.

Slechte staat vóór restauratie.

Uitgraven en uitboren door Fernand.

Na het bijschilderen door Jean-Pierre.

Het herplaatsen door Jean-Pierre en Frans.

Prachtig eindresultaat!

 

Grafmonument vóór herstelling + Grafmonument na herstelling 

Eenvormigheid op het kerkhof.

Uit de jaren 1980-84 

Uit de jaren 1980-84 

Na 2007 verdwenen ook deze kruisen

 

De propellers werden vernieuwd. Ook werden 4 nieuwe wings besteld en vervangen door Kris Van Daele. Mooi werk Kris.

Wandelaars en fietsers hadden reeds de verloederde staat van deze kapel in de St. – Ursmarsstraat in het dorpscentrum van Zegelsem opgemerkt. Hier was werk aan de winkel, zéér veel werk en het bleek ook nog dringend te zijn, want vochtinsijpeling, vorst en overgroeiende klimop hadden, zoals op veel plaatsen, al heel wat schade aangericht. 

Frans Roman en zijn helpers hebben ook deze restauratie aangepakt. Vooreerst de klimop verwijderen, de los zittende voegen uitslijpen, hervoegen, plakwerk aan het plafond herstellen, dit alles nam vele dagen in beslag. Er rezen ook wel wat vragen omtrent de afwerking van de kapel. Hoe knappen we de voorgevel op? Wat met de binnenkant, die ook niet meer origineel was maar in de jaren vijftig aan de trend van die tijd werd aangepast om aldus ook oude gebreken te verdoezelen?

Frans kreeg gelukkig hulp van buren Lucy Slock en Geert Van Damme; zij namen het kaleien voor hun rekening, een prachtig resultaat. Jean-Pierre Hoebeke was de vloerder van dienst met 18de-eeuwse rode tegeltjes, die tevens 2 maal werden behandeld om vochtinsijpeling te voorkomen. Vermits de kapel zich onder het dak van een achterliggende loods bevindt moest ook dat dak waterdicht gemaakt worden. De nok van de kapel werd bovendien bekroond met een nieuw metalen kruis dat door Pastoor Babylon ter beschikking werd gesteld. Het hek dat naar een vakman was gebracht om te laten zandstralen, metalliseren en poederlakken - in de wagongroene kleur - moest terug geplaatst worden. Geen gemakkelijke klus. Gelukkig maakten de vele vrijwillige handen het groot werk aan deze kapel heel wat lichter. Proficiat aan al deze mensen. En eindelijk konden de beelden, die door de gebroeders Gabriëls terug polychroom geverfd werden, worden bijgezet. Prachtig! Een pareltje in de dorpkern van Zegelsem waar niemand naast kan kijken.  

 

 

 

De geschiedenis van deze kapel en andere van Brakel en Horebeke, staat te lezen in de nieuwe uitgave van de GHK Triverius “Volksreligieus erfgoed van Brakel en Horebeke. Kapellen en kruisen langs wegen en paden” door Ludwig De Temmerman en Regina De Rodder. 

Het boek kan besteld worden aan 30 euro door storting op rekeningnummer IBAN BE53 4448 5814 6153 van GHK Triverius- financieel beheer, met de vermelding ‘Boek Volksreligieus erfgoed’.   

Binnen het werkgebied van de GHK Triverius (Brakel-Horebeke-Lierde) worden de boeken gratis bezorgd. Het boek is eveneens te koop in het documentatiecentrum Triverius, Tirse 1, Brakel. Open op zondagen van 10 tot 12 uur.

 

De deelgemeente Zegelsem beschikt nog altijd over geen enkele hotelkamer. Maar tijdens het eerste semester van 2020 zag in Zegelsem al een 4de kwaliteitsvolle B&B het  daglicht. Deze laatste telg heet “De Pastorie” en is gelegen in het centrum van het dorp. De naam wijst duidelijk naar de vroegere bestemming en een bijzondere geschiedenis.

Het huidig B&B – gedeelte van de vroegere pastorie (gebouwd in meerdere stappen in de 18de eeuw) werd verbouwd in het jaar 1857, toen voor een nieuwe paardenstal. In 1950-’51 werd die stal niet meer gebruikt en Pastoor E.H. Achiel D’Heer  bracht de bibliotheek van Zegelsem, die tot dan gehuisvest was in een bijgebouw van het klooster, naar die paardenstal, die werd omgetoverd tot een klein gezellig bibliotheek-lokaal. (zie ook het artikel “50j BIB in Zegelsem” onder rubriek “Bijzondere geschiedenis”).

In de loop van de eerste jaren tachtig ging echter de bibliotheek van Zegelsem volledig op in de grote gemeentelijke bibliotheek van het gefuseerde Brakel en vanaf dan stond het lokaal opnieuw leeg en … te verkommeren.  En dat verkommeren werd ook vastgesteld voor de gehele pastorie.  Zodanig zelfs dat het schepencollege van Brakel  al op 11 april 1983 besliste om een nieuwe pastorie te bouwen. Dat is echter nooit gebeurd maar de verwaarlozing ging verder. En eigenaardig: op 12 december 2002 werd de pastorie zelfs een “beschermd monument” evenwel zonder enige beschermende  tussenkomst.

Na de fusie van de afzonderlijke parochies voor de deelgemeenten tot de nieuwe parochie van Brakel (en Lierde) werd de laatste pastoor E.H. André Bracke niet meer vervangen  en stond de volledige pastorie leeg. In 2015 werd die dan door de gemeente verkocht aan een particulier die intussen werkt aan de geleidelijke restauratie van het uitgebreide complex. De restauratie van de nieuwe B&B maakt daar deel van uit en mag zeker geslaagd genoemd worden.

De 4 B&B ’s samen zorgen ervoor dat Zegelsem in totaal nu al over een hoogstaande comfortabele overnachtingscapaciteit beschikt voor 14 personen. Een capaciteit die de laatste tijd goed van pas komt voor de vele bezoekers van de Vlaamse Ardennen en vooral fietsers en wandelaars. De contactgegevens van de B&B ’s zijn opgenomen in de rubriek Horeca in Zegelsem / Overnachtingen in Zegelsem.

Met dank en proficiat aan de inrichters en uitbaters.  

… in Zegelsem de wasplaats voor wol in de Perlinckbeek verdwenen is? In de beek, op enige afstand van de brug van de Keiberg, was op de bodem een plaat gemetseld in baksteen welke afgezoomd was met natuursteen zodat een kleine waterval gevormd werd na het plateau. Het was een wastafel waar jaren geleden de boeren die enkele schapen hadden, de wol van hun dieren kwamen wassen om die dan, na het drogen, te spinnen en te gebruiken als breiwol. Er waren vroeger ook nog enkele trapjes in de berm uitgegraven om gemakkelijk te kunnen afdalen, maar die waren al lang verdwenen. Bij het ruimen van de beek werd de oude wastafel ook opgeruimd. Ze was soms moeilijk te zien omdat er modder op afgezet werd. Er was ook nergens een aanduiding en enige uitleg over de wastafel, zodat dit zeldzaam stukje erfgoed verloren ging. Misschien kan ze gereconstrueerd worden dichter bij de brug en kan er een toeristisch aandachtspunt van gemaakt worden.

Op deze site bij “Nieuws” op pag. 14 kan je het verhaal lezen van de ontdekking van deze wastafel toen.

 

Met de restauratie van de kapel op de Leierwaarde kregen Frans Roman en Jean-Pierre Hoebeke heel wat lof toegezwaaid. Zij hadden nu de microbe van het restaureren goed te pakken.

Hun volgend droomwerk: de St.-Jozefskapel, Kanakkendries nr. 1,  voor de Zegelsemenaren beter gekend onder de naam “de kapel aan Verhelle’s hof” (of  Nelis Goeffers hof).

De kapel werd gebouwd rond 1919 door Cornelis Goeffers, als dank voor zijn behouden thuiskomst na de eerste wereldoorlog. Cornelis werd geboren te Zegelsem op 26 januari 1894 en overleed er ook op 5 februari 1971. Hij huwde te Zegelsem in 1937 met Rachel Clementina De Langhe ook geboren te Zegelsem op 27 mei 1902 en zij overleed te Opbrakel op 18 maart 1986. Het hof veranderde na hun dood tweemaal van eigenaar.

 

De belabberde toestand waarin de kapel zich de laatste tijd bevond is hier te zien op enkele foto’s.  Het  eerste werk was: overhangende takken verwijderen;  het vuilste en grootste werk was:  de voegen aan de achtergevel uitslijpen en herstellen. Het pleisterwerk aan de nok vernieuwen en binnenin wat barsten dichten, namen ook heel wat tijd in beslag. (De lockdown t.g.v. covid 19 vertraagde de werken met verscheidene weken).

 

“Waar men gaat langs Vlaamse wegen

Oude hoeve huis of tronk.

Komt men U Maria tegen,

Staat Uw beeltenis te pronk,

Lacht ons toe uit wilde groen …..”

Uit het lied: “Onze Lieve Vrouw van Vlaanderen” van A. Cuppens en Lodewijk De Vocht.

De Zegelsemse kapellen zijn een kostbaar erfgoed, zowel architecturaal, cultuurhistorisch als spiritueel. Generaties lang werd er heel veel zorg aan besteed, het beïnvloedde het dagelijks leven van de mensen. Zij mogen niet uit het landschap en uit het geheugen verdwijnen. Gelukkig zijn er her en der vrijwilligers die zich inzetten voor het behoud ervan. Ergens een kaarsje aansteken met een bloemetje erbij, dat gebeurt ook nog vandaag, een gelovig gebaar(een houvast) dat nooit zal verdwijnen.

De meerderheid van de Zegelsemse kapellen zijn Mariakapelletjes, omdat indertijd de Mariadevotie heel groot was, maar ook andere heiligen kregen een bevoorrechte plaats, zoals St. Jozef.

Zij werden bijvoorbeeld gebouwd uit: dankbaarheid voor het bekomen van een gunst, om een belofte na te komen of ter herinnering aan een ramp op die plaats. De gevel-nissen werden meestal geplaatst uit devotie of als smeekbede tot bescherming van de woning, de bewoners en het vee. 

1953 riep de katholieke kerk uit tot “Het Mariajaar”. Overal  in Vlaanderen werden vieringen opgestart rond de devotie tot de H. Maagd. Ook de toenmalig pastoor D’ Heer (1950-1969) nam verscheidene initiatieven, o a. kon elke bewoner inschrijven tot het aankopen van een metalen blauw gevelkapelletje met een Mariabeeld. Dat was een groot succes, bijna aan elke Zegelsemse gevel prijkte dit blauwe kapelletje. Oorspronkelijk waren die open. Leon Gabriëls heeft er later veel van glas voorzien om het beeldje wat beter te beschermen. Aan de huizen zie je ze niet meer hangen (behalve 2 exemplaren) maar misschien zijn ze her of der nog wel te vinden in een schuurtje of bijgebouw.

Ook de houten kapel aan de achterkant van de kerk is een aandenken aan het Mariajaar 1953-54, gemaakt door Firmin Bourdeaud’hui en de afwerking lag in handen van Louis Gabriëls.

De stenen kapel op de hoek van de Kleine Gastenhoek en Holweg is een schenking van de Boerinnengilde (later K.V.L.V nu FERM) t.g.v. hun 33 jarig bestaan in 1961. Deze kapel kwam er ter vervanging van een klein kapelletje dat daar in een boom was opgehangen.

Grotten: in elk klooster was er minstens één grot. Hier in Zegelsem waren er twee. Eén in de binnen koer van het klooster, de andere achteraan in de tuin. 

Alle Zegelsemse kapellen, groot en klein werden op beeld vastgelegd en zijn hier te zien onder het hoofdstuk: Vroeger en Nu/Bestaande kapellen en kruisen. Enkele verdwenen grotten en kapellen vind je onder dezelfde rubriek: Verdwenen kapellen en grotten.